Mięśniochwat to poważna choroba, która występuje u koni zarówno sportowych, jak i rekreacyjnych. Mięśniochwat (łac. exertional rhabdomyolysis) Jest to schorzenie metaboliczne, związane z uszkodzeniami mięśni i rozpadem mięśni prążkowanych. Najczęściej pojawia się po wznowieniu treningu po dniu lub kilku dniach odpoczynku – tzw. mięśniochwat poświąteczny. Może występować także jako mięśniochwat porażenny lub w wyniku wrodzonych zaburzeń metabolicznych, takich jak PSSM czy miopatia przeciążeniowa.
⚠Przyczyny mięśniochwatu u koni
Wieloczynnikowe przyczyny mięśniochwatu obejmują:
- Brak redukcji paszy treściwej w dniach odpoczynku,
- Nagłe podjęcie intensywnego wysiłku fizycznego,
- Niedobory selenu i witaminy E,
- Zaburzenia gospodarki elektrolitowej (magnez, potas, wapń),
- U niektórych koni – genetyczne predyspozycje (np. PSSM),
- Utrudnione usuwanie kwaśnych produktów przemiany materii,
- Stres i brak regularnego ruchu.
W przypadku choroby poświątecznej, zasadniczą przyczyną choroby jest samozatrucie pochodzenia mięśniowego. Dochodzi do rozkładu glikogenu w mięśniach i kumulacji toksycznych metabolitów.
🔬Objawy choroby
Typowe objawy pojawiają się nagle i obejmują:
- Niechęć do ruchu i sztywność chodu,
- Sztywność mięśni, zwłaszcza pośladkowych,
- Stwardnienia mięśni, obrzęk zadu,
- Nadmierne pocenie się, czasem objawy kolkowe,
- Zmiana barwy moczu (ciemny przez obecność mioglobiny),
- W ostrych przypadkach leżenie w boksie.
U niektórych koni obserwuje się nawracające objawy mięśniochwatu, co wymaga pogłębionej diagnostyki i trwałej zmiany schematu żywienia i treningu.
Mięśniochwat a rasy koni
Choroba występuje praktycznie u wszystkich ras, ale szczególnie podatne są konie zimnokrwiste, rasy Quarter oraz wyścigowe. W ich przypadku choroba często ma charakter genetyczny i związana jest z odkładaniem polisacharydów w komórkach mięśniowych (PSSM).
Mięśniochwat to poważna choroba – co robić?
Jeśli zauważysz u swojego konia niepokojące symptomy, należy jak najszybciej przerwać trening. Pierwsza pomoc obejmuje:
- Umieszczenie konia w spokojnym miejscu,
- Okrycie go lekką derką (jeżeli jest chłodno),
- Zapewnienie dostępu do wody z elektrolitami,
- Unikanie pasz treściwych,
- Kontakt z lekarzem weterynarii.
Zignorowanie objawów może doprowadzić do rozpadu mięśni, niewydolności nerek (bo mioglobina przedostaje się do krwi) i zagrożenia życia.
🧪Jak leczyć mięśniochwat u koni?
Aby skutecznie leczyć mięśniochwat u koni, niezbędna jest wizyta lekarza weterynarii, badania krwi i dopasowanie leczenia:
- Dożylnie płyny z elektrolitami,
- Leki przeciwbólowe i zwiotczające,
- Suplementacja selenu i witaminy E,
- Stopniowy powrót do aktywności,
- Biopsja mięśnia w przypadkach nawracających problemów.
Zapobieganie jest lepsze niż leczenie
Lepiej zapobiegać niż leczyć – to kluczowe przesłanie dla każdego konia.
- Zachowuj konia w regularnym ruchu,
- Przestrzegaj zasad żywienia i treningu przyjętych dla zapobiegania nawrotom,
- U koni, u których obserwuje się nawracające objawy mięśniochwatu, regularne kontrole i suplementacja są niezbędne,
- Nie ignoruj znaczenia czynników środowiskowych.
Mięśniochwat jest chorobą, która dotyczy koni niezależnie od wieku i poziomu aktywności. Odpowiednie zarządzanie żywieniem, treningiem i regeneracją to podstawa.
📚Źródła:
- Valberg SJ et al. (1992). Polysaccharide Storage Myopathy in Quarter Horses. AJVR. 53(3): 474–479.
- Palmer JE. (1999). Muscle disorders in horses. Equine Vet Educ 11(4), 184–190.
- Hinchcliff KW, Kaneps AJ, Geor RJ. (2008). Equine Sports Medicine and Surgery. Saunders Elsevier.
- Schott HC. (2002). Exertional rhabdomyolysis. AAEP Proceedings.
